আহোম ৰাজ্যত কৈৱৰ্ত্ত সকলৰ মৰ্য্যদা ?
আহোমৰ ৰণক্ষেত্ৰত আৰু শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত কৈৱৰ্ত্ত সকলৰ ভূমিকা আৰু অৱদান !
শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ আছিল মূলত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীত হোৱা এখন নৌ যুদ্ধ। এই যুদ্ধত জয়ী হবলৈ নাও চলাব জনা আৰু নদীৰ বিষয়ে জ্ঞান থকা মানুহৰ বৰ প্ৰয়োজন আছিল। কৈৱৰ্ত্ত সকল আছিল জন্মৰে পৰা নদীৰ লগত জড়িত। তেওঁলোক মাছমৰীয়াও আছিল আৰু নাৱৰীয়া ও আছিল । সেই বাবে আহোম ৰজাই তেওঁলোকক নৌ বাহিনীত গুৰুত্ব দিছিল।
পানীফুকনৰ তলত থকা নৌ সেনাত বেছিভাগ কৈৱৰ্ত্ত আছিল। পানীফুকনৰ পদটো আছিল বৰফুকনৰ পিছতেই আটাইতকৈ ডাঙৰ নৌ পদ। বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে পানীফুকনৰ ঘাট আছিল গুৱাহাটীৰ বৰ্তমানৰ পাণ্ডুৰ ওচৰত। তেওঁৰ অধীনত ৭০০০ নাওশাল আছিল। আহোমৰ বুৰঞ্জীত ইয়াক নাওশাল বুলি কৈছে। তেওঁলোকৰ কাম আছিল যুদ্ধৰ বাবে নাও সজা, যুদ্ধৰ সময়ত নাও চলোৱা আৰু মোগলৰ নাওৰ ওপৰত আক্ৰমণ কৰা।
বৰফুকনৰ বৰ নাও যাক বাচাৰী নাও বোলা হৈছিল সেই নাও ১২০ হাত দীঘল আছিল আৰু ৫০ জন মানুহে বঠা মাৰিছিল। এনে ডাঙৰ নাও চলাবলৈ কৈৱৰ্ত্তৰ বাহিৰে আন কোনেও নোৱাৰিছিল। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ চৰ, ঘাট, সোঁত, বতাহ সকলো তেওঁলোকে ভালকৈ জানিছিল। সেই জ্ঞানেৰে তেওঁলোকে ৰাতিৰ ভিতৰত মোগলৰ শিবিৰৰ পৰা খবৰ আনি লাচিত বৰফুকনক দিছিল। এইটোৱে গেৰিলা যুদ্ধত বৰ সহায় কৰিছিল। শৰাইঘাটত লাচিতে যি গড় সাজিছিল তাৰ বাবে বাঁহ আৰু কাঠ কৈৱৰ্ত্ত সকলে নাওৰে আনিছিল।
ইয়াৰ উপৰিও যুদ্ধ দীঘলীয়া হোৱা বাবে সেনাৰ বাবে খাদ্যৰ প্ৰয়োজন আছিল। কৈৱৰ্ত্ত সকলে মাছ ধৰি আৰু নাওৰে খাদ্য আনি সেনাক যোগান ধৰিছিল।
মোগলৰ ফালে ফিৰিঙ্গী (বিদেশী) নাৱৰীয়া আছিল যদিও তেওঁলোকে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সোঁত বুজি পোৱা নাছিল। আনফালে কৈৱৰ্ত্ত সকলৰ অভিজ্ঞতাৰ বাবেই আহোম সেনাই সহজে মোগলৰ ডাঙৰ নাও বোৰ ঘেৰি ধৰিব পাৰিছিল। ইতিহাসবিদ সকলে কয় যে লাচিত বৰফুকনৰ নৌ বাহিনীৰ ডাঙৰ অংশই আছিল কৈৱৰ্ত্ত, তাৰ লগতে কোঁচ,কেওট, কলিতা, চুতীয়া আদি থলুৱা জনগোষ্ঠীৰো আছিল ।
গতিকে শৰাইঘাটৰ জয় কেৱল লাচিত বৰফুকনৰ একাৰ (অকলে) ব্যক্তিগত নহয়, ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পাৰৰ কৈৱৰ্ত্ত নাৱৰীয়া সকলৰো জয় আছিল।
#আহোম ৰাজ্যত কৈৱৰ্ত্ত সকলৰ সামাজিক মৰ্যাদা?
আহোম ৰাজ্যত কৈৱৰ্ত্ত সকলক একেবাৰে তলৰ শ্ৰেণীৰ বুলি ভবা নহৈছিল। আহোম সকলে জাত পাততকৈ কামত বেছি গুৰুত্ব দিছিল।
পাইক ব্যৱস্থাত কৈৱৰ্ত্ত সকলৰ বাবে সুকীয়া খেল আছিল। যেনে হেজাৰী খেল, কাঠনীয়া খেল, মৰল খেল। কৈৱৰ্ত্ত সকলৰ উপৰিও মৰল, হেজাৰী এই খেলবোৰত কোঁচ আৰু কেওঁট সকলো আছিল। এই খেলবোৰৰ মানুহে কেৱল নাও আৰু মাছৰ কাম কৰিছিল। ৰজাৰ ঘৰৰ পৰা তেওঁলোকে মাটি বাৰী পাইছিল।
যদিও হিন্দু সমাজত তেওঁলোকক জালীয়া বুলি অলপ তলত ৰখা হৈছিল, কিন্ত আহোম ৰজাৰ চকুত তেওঁলোক আছিল ৰাজ্যৰ ৰক্ষক। বৰফুকনে তেওঁলোকক সদায় সন্মান কৰিছিল। যুদ্ধত সাহস দেখুৱালে তেওঁলোকক বঁটা আৰু পদবীও দিয়া হৈছিল। পিছলৈ বহু কৈৱৰ্ত্ত গাঁৱৰ মুখিয়ালো হৈছিল।
মুঠতে কৈৱৰ্ত্ত সকল আহোম ৰাজ্যৰ বাবে সাধাৰণ মাছমৰীয়া বা পাইক নাছিল, নৌ সেনাৰ মেৰুদণ্ড স্বৰুপ আছিল।
ঋতুপৰ্ণ দাস
তিনিচুকীয়া,অসম
The Status of Kaibartas in the Ahom Kingdom: Their Role and Contribution in the Ahom Battlefield and the Battle of Saraighat:-
The Battle of Saraighat was essentially a naval battle fought on the Brahmaputra River. To win this war, there was a great need for people who knew how to row boats and had knowledge of the river. The Kaibartas were connected to the river from birth. They were fishermen as well as boatmen. That is why the Ahom king gave them importance in the navy.
Most of the naval force under the Paniphukan consisted of Kaibartas. The post of Paniphukan was the highest naval post after the Borphukan. It is mentioned in the Buranjis that the ghat of the Paniphukan was near present-day Pandu in Guwahati. Under him, there were 7000 Naoshal. In Ahom Buranjis they are called Naoshal. Their work was to build boats for war, row boats during the war, and attack Mughal boats.
The Borphukan's big boat, which was called Bachari boat, was 120 hands long and was rowed by 50 men. No one except the Kaibartas could row such a large boat. They knew very well the chars, ghats, currents and winds of the Brahmaputra. With that knowledge, they brought news from the Mughal camp at night and gave it to Lachit Borphukan. This helped a lot in guerrilla warfare. For the embankment that Lachit built at Saraighat, the Kaibartas brought bamboo and wood by boat.
Moreover, as the war became prolonged, food was needed for the army. The Kaibartas supplied the army by catching fish and bringing food by boat.
Although there were Firingi (foreign) boatmen on the Mughal side, they could not understand the current of the Brahmaputra. On the other hand, due to the experience of the Kaibartas, the Ahom army could easily surround the large boats of the Mughals. Historians say that a large part of Lachit Borphukan's navy consisted of Kaibartas, along with Koch, Keot, Kalita, Chutia and other indigenous communities.
Therefore, the victory of Saraighat was not only the personal victory of Lachit Borphukan alone, it was also the victory of the Kaibarta boatmen on the banks of the Brahmaputra.
*Social Status of Kaibartas in the Ahom Kingdom*
In the Ahom kingdom, Kaibartas were not considered to be of the lowest class. The Ahoms gave more importance to work than to caste.
In the Paik system, there were separate khels for the Kaibartas. Such as Hejari Khel, Kathania Khel, Morol Khel. Apart from Kaibartas, Koch and Keot were also in these Morol, Hejari khels. The people of these khels only did boat and fish work. They got land from the royal house.
Although in Hindu society they were kept a little low as Jaliya, but in the eyes of the Ahom king they were the protectors of the kingdom. The Borphukan always respected them. If they showed courage in war, they were also given awards and titles. Later, many Kaibartas also became village headmen.
In short, Kaibartas were not ordinary fishermen or paiks for the Ahom kingdom, they were the backbone of the navy.
Rituparna Das,
Tinsukia,Assam
References
1.S. L. Baruah 1986. A Comprehensive History of Assam.
2.Sristidhar Dutta 1985. The Mataks and their Kingdom.
3.H. K. Barpujari 1992. The Comprehensive History of Assam, Vol-III.